E-kitap formatları: EPUB, PDF ve diğerleri

Akışkan mı sabit mi?

Bütün ayrım burada:

• Akışkan (reflowable): metin ekrana göre yeniden dizilir. Punto büyütülebilir, satırlar yeniden akar. EPUB böyle.
• Sabit düzen (fixed layout): sayfa neyse odur; büyütmek yakınlaştırmak demek. PDF böyle.

EPUB

E-kitabın açık standardı ve en yaygın kullanılan format.

• Punto, yazı tipi, satır aralığı ve arka plan okur tarafından değiştirilebiliyor.
• Telefon, tablet ve e-mürekkep okuyucuların hepsinde iyi çalışıyor.
• İçindekiler bağlantılı; bölümler arası gezinme kolay.
• Ekran okuyucularla uyumlu — erişilebilirlik açısından en iyi seçenek. Erişilebilir okuma
• Metin okuma (sesli) özellikleri düzgün çalışıyor.

Zayıf yanı: sayfa düzenini korumuyor. Tasarımı sabit olması gereken kitaplarda (sanat kitabı, çocuk resimli kitabı, ders kitabı) sorun çıkarıyor.

PDF

• Güçlü yanı: tasarım birebir korunuyor. Basılıyla aynı görünüyor.
• Zayıf yanı: telefonda okumak yorucu. Sayfa ekrandan büyük olduğu için sürekli yakınlaştırıp kaydırmak gerekiyor.
• Punto büyütülemiyor — az gören okurlar için ciddi bir engel.

Kindle formatları

Amazon'un kendi formatları var (AZW3, KFX). Eski MOBI formatı artık kullanımdan kalkıyor.

Pratikte: EPUB hazırla, Kindle için yükleme sırasında dönüştürme zaten yapılıyor.

Diğerleri

• TXT: yalnız düz metin. Biçimlendirme yok ama her yerde açılıyor.
• HTML: web için; EPUB zaten HTML üzerine kurulu.
• DOCX: yazma formatı, yayın formatı değil. Okura DOCX göndermek yaygın ama iyi bir uygulama değil.

Hangi durumda hangisi?

• Roman, öykü, deneme, kurgu dışı: EPUB. Tereddütsüz.
• Şiir: EPUB — ama dize kırılmalarını mutlaka test et; akışkan düzen uzun dizeleri bölebiliyor.
• Bol görselli, tasarımı sabit kitap: PDF ya da sabit düzenli EPUB.
• Basılacak dosya: PDF (matbaanın istediği biçimde).
• Bölüm bölüm çevrimiçi yayın: hiçbiri — doğrudan platformun kendi biçimi. Dijital yayında bölüm yazmak

EPUB hazırlarken

• Gerçek başlık biçemleri kullan. Puntoyu büyütmek başlık yapmıyor; içindekiler ve gezinme buna dayanıyor.
• Sayfa numarası ve üst bilgi koyma — akışkan metinde anlamsız.
• Boşluk için art arda Enter kullanma. Cihazlarda bozuk görünüyor.
• Görsellere alt metin ekle.
• Yazı tipi gömme. Özel font kullanacaksan gömmen gerekiyor; ama okurun kendi fontunu seçebilmesi genellikle daha iyi.
• Test et: telefon, tablet ve varsa e-mürekkep okuyucuda ayrı ayrı aç.

Kitap dizgisi yazımıza bak.

DRM meselesi

DRM, dosyanın kopyalanmasını sınırlayan koruma katmanı.

• Lehinde: izinsiz dağıtımı zorlaştırıyor.
• Aleyhinde: okurun satın aldığı kitabı istediği cihazda okumasını da zorlaştırıyor; platform kapanırsa kitaplar erişilemez hâle gelebiliyor.

Pek çok bağımsız yayıncı DRM kullanmamayı tercih ediyor — kararı satış kanalın ve okur kitlen belirliyor.

Okur tarafı

Okuyorsan pratik özet: EPUB varsa EPUB al. Punto ve kontrastı kendine göre ayarlayabilmek, uzun okumada fark yaratıyor — özellikle telefonda.

Basılı mı e-kitap mı ve e-kitap okuyucu seçimi yazılarımıza bak.

Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.

---