Büyük harf nerede kullanılır? Kurallar ve sık yapılan hatalar

Her zaman büyük yazılanlar

• Cümle başı: "Kitap masada."
• Kişi adları ve soyadları: "Ahmet Yılmaz"
• Yer adları: "Ankara", "Karadeniz", "Ağrı Dağı"
• Millet, din, mezhep adları: "Türk", "İslam", "Hristiyan"
• Dil adları: "Türkçe", "İngilizce"
• Kurum ve kuruluş adları: "Türk Dil Kurumu", "Ankara Üniversitesi"
• Kitap, gazete, dergi, film adları: "Kürk Mantolu Madonna"
• Gezegen ve yıldız adları: "Mars", "Dünya" (gezegen anlamındaysa)

Gün ve ay adları — duruma göre

• "12 Eylül 1980'de" ✔ — belirli tarih
• "eylül ayında hava soğur" ✔ — genel
• "Toplantı Pazartesi günü" ✔ — belirli gün
• "pazartesi sendromu" ✔ — genel

Yön adları — duruma göre

• "Doğu Anadolu" ✔ — yer adının parçası, büyük
• "Batı edebiyatı" ✔ — coğrafi/kültürel bölge, büyük
• "Evin doğusunda" ✔ — yön bildiriyor, küçük
• "kuzeye doğru yürüdük" ✔ — küçük

Unvanlar

Kişi adının önünde veya arkasında geliyorsa büyük:

• "Doktor Ahmet" · "Ahmet Bey" · "Ayşe Hanım" · "Prof. Dr. Ali Kaya"
• Ama tek başına kullanılırsa küçük: "doktora gittim", "müdür geldi"

Akrabalık adları

• Lakap gibi kullanılırsa büyük: "Nene Hatun", "Dayı Ali"
• Normal kullanımda küçük: "annem geldi", "dayımla konuştum"

Kitap ve yazı başlıklarında

İki yaygın uygulama var:

• Her kelime büyük: "Kürk Mantolu Madonna" — kitap, film, dergi adlarında yaygın. Bağlaçlar (ve, ile, de) küçük kalır.
• Sadece ilk kelime büyük: "Kitap özeti nasıl yazılır" — makale ve blog başlıklarında yaygın.

İkisi de kabul edilebilir; önemli olan tutarlı olmak.

Küçük yazılanlar — sık yapılan hatalar

• "Türkçe" ✔ ama "türkçe konuşmak" ✘ → her zaman büyük ("Türkçe")
• "Ben" cümle ortasında küçük: "Onu ben yaptım." ✔
• Mevsimler küçük: "yaz geldi", "kış aylarında"
• Meslek adları küçük: "öğretmen", "mühendis"
• Hastalık adları küçük: "grip", "kanser"
• Hayvan ve bitki adları küçük: "kedi", "menekşe" (hayvana verilen ad özel: "Tekir")

Tırnak içinde ve iki noktadan sonra

• Tırnak içindeki alıntı cümle ise büyük başlar: Dedi ki: "Gelmiyorum."
• İki noktadan sonra cümle değilse küçük: "Üç şey gerekli: kalem, kâğıt, sabır."

Kurguda özel durum

Karakter isimleri, uydurduğun yer adları ve kurum adları da özel addır — tutarlı yazmak önemli. Uzun bir romanda aynı yerin bir bölümde "Kuzey Kalesi", diğerinde "kuzey kalesi" yazılması sık rastlanan bir tutarsızlık.

Pratik yöntem: yazarken bir "isim listesi" tut. Kim, nerede, nasıl yazılıyor — karakter isimleri yazımızda bunu ayrıntılı anlattık.

Kesme işareti ve noktalama yazılarımız da aynı düzeltme turuna girer.

Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.

---