Seçim ilkeleri
- Kahraman biraz büyük olsun. Çocuklar kendilerinden birkaç yaş büyük karakterleri okumayı seviyor.
- Kısa bölümler. "Bir bölüm daha" diyebilmek, kitabı bitiren şey.
- Mizah çok işe yarıyor. Gülen okur devam ediyor.
- Seçeneği çocuk versin. Üç kitap göster, birini seçsin. Dayatılan kitap okunmuyor.
Macera ve mizah
Okumaya ısınmanın en hızlı yolu. Kısa bölümlü, hızlı ilerleyen, komik kitaplar bu yaşta en yüksek bitirme oranına sahip.
Bu türde önemli olan yazar adı değil tempo: ilk on sayfada bir şey olmalı.
Fantastik
- Tolkien — Hobbit: fantastiğin kapısı. Yüzüklerin Efendisi'nden çok daha erişilebilir.
- C. S. Lewis — Narnia: kısa ciltler, portal fantastiğin klasiği.
- Çağdaş fantastik seriler: bir seriye bağlanmak, bu yaşta okuma alışkanlığını kuran en güçlü şey.
Fantastik alt türleri yazımıza bak.
Bilim kurgu ve merak
- Jules Verne: Seksen Günde Devriâlem, Denizler Altında 20.000 Fersah. Macera ve bilim bir arada.
- Uzay, dinozor, icat ve keşif konulu kurgu dışı kitaplar — roman sevmeyen çocuk için en iyi kapı.
Türk edebiyatından
- Sait Faik — öyküler: kısa, sade, insana bakan.
- Ömer Seyfettin — öyküler: ortaokulun klasiği; çarpıcı sonlarıyla sevilir. Milli Edebiyat
- Çağdaş Türk çocuk ve gençlik edebiyatı: son yıllarda çok güçlendi — kitapçının çocuk bölümünde yeni baskılara bakmaya değer.
Gerçek hikâyeler
Kurgu sevmeyen çocuk yok denemez ama kurgu dışını daha çok seven çok çocuk var. Hayvanlar, uzay, tarih, biyografi, spor.
Bu da okumadır ve okuma becerisini birebir aynı biçimde geliştiriyor.
Çizgi roman ve grafik roman
🔴 Çizgi roman "gerçek kitap değil" değildir. Görsel anlatı okumak, ayrı bir okuryazarlık becerisi gerektiriyor ve pek çok çocuk için düz metne geçiş köprüsü.
Çizgi roman okuyan çocuğu "asıl kitaplara" zorlamak, en yaygın ve en zararlı müdahale. Çizgi roman yazımıza bak.
Sesli kitap
Özellikle okuma akıcılığı zayıf çocuklarda çok işe yarıyor: hikâyeyi takip etmenin yükü kalkıyor, sevgi kalıyor. Aynı anda dinleyip takip etmek ise okuma hızını doğrudan geliştiriyor.
Disleksi ve okuma ve sesli kitap okumak sayılır mı yazılarımıza bak.
Klasikler: acele etme
Ortaokulda ağır klasik okutmak, çoğu zaman kitabı da klasikleri de kaybettiriyor. Bir eser bu yaşta sevilmediyse kaybedilmiş değil, ertelenmiş demektir.
100 Temel Eser yazımızda listeye nasıl bakılacağını anlattık.
Ebeveynler için
- Sayı hedefi koyma. "Ayda üç kitap" hedefi, ince kitap seçtiriyor ve okumayı ödeve çeviriyor.
- Yarım bırakmaya izin ver. Kitabı yarım bırakmak
- Kendin oku. Evde okuyan yetişkin gören çocuk okuyor; söylenen sözden çok bu işe yarıyor.
- Kitapçıya götür, seçtir. Kendi seçtiği kitabı bitirme ihtimali çok daha yüksek.
- Sorma, konuş. "Kaç sayfa okudun?" yerine "en sinir olduğun karakter kim?"
Çocuğa okuma sevgisi ve lise için öneriler yazılarımıza bak.
Okuduklarını kütüphanende topla. Arwy Google Play'de.