Lise öğrencileri için kitap önerileri: nereden başlamalı?

Önce yöntem

• Türden başla, "önemli kitap"tan değil. Neyi seviyorsun: gerilim mi, aşk mı, bilim kurgu mu, gerçek hikâyeler mi?
• İlk 30 sayfa kuralı. Otuz sayfada tutmadıysa bırak. Kötü kitap değildir — şimdilik senin kitabın değildir.
• Kısa başla. Bitirilen 150 sayfa, yarım kalan 600 sayfadan çok daha fazlasını veriyor.

Kolay giriş — okumaya ısınmak için

• Sait Faik — öyküler. Yirmi sayfada bir hayat. İstanbul, insanlar, deniz. Tek oturuşta biten parçalar.
• Sabahattin Ali — Kürk Mantolu Madonna. Türk edebiyatının en çok okunan romanlarından; aşk, yalnızlık, pişmanlık.
• Orwell — Hayvan Çiftliği. 120 sayfa, hiç eskimiyor, tartışılacak çok şey var.
• Steinbeck — Fareler ve İnsanlar. Kısa ve unutulmaz.

Türk edebiyatı

• Yusuf Atılgan — Aylak Adam: hiçbir role sığamayan biri. Lise çağında beklenmedik biçimde yakın geliyor. Varoluşçuluk yazımıza bak.
• Reşat Nuri Güntekin — Çalıkuşu: uzun ama akıcı; Anadolu ve öğretmenlik.
• Oğuz Atay — Tutunamayanlar: zor bir kitap. Ama okumaya alışmış bir lise okuru için hayat değiştirici olabiliyor.
• Ahmet Hamdi Tanpınar — Saatleri Ayarlama Enstitüsü: mizahlı ve derin.

Türk edebiyatı klasikleri yazımızda daha fazlası var.

Distopya sevenler için

• Orwell — 1984
• Huxley — Cesur Yeni Dünya
• Bradbury — Fahrenheit 451
• Golding — Sineklerin Tanrısı

Bu dört kitap birbirini tartışıyor; birini okuyan diğerini merak ediyor. Distopyalar yazımıza bak.

Fantastik ve bilim kurgu

• Tolkien — Hobbit: modern fantastiğin başlangıcı ve en erişilebiliri.
• Le Guin: hem fantastik hem bilim kurgu; düşündürücü.
• Verne: macera ve merak.

Fantastiğe giriş ve bilim kurguya giriş yazılarımıza bak.

Gerilim ve polisiye

• Agatha Christie: bulmaca polisiyesinin ustası; kısa ve sürükleyici.
• Conan Doyle — Sherlock Holmes öyküleri: her biri yirmi sayfa.

Polisiyeye giriş yazımıza bak.

Kurgu dışı

Roman sevmiyorsan okumayı bırakman gerekmiyor — gerçek hikâyeler de okumadır.

• Anı ve biyografiler: bir hayatın içinden bakmak.
• Bilim ve tarih: merak ettiğin konudan başla.

Roman gibi okunan kurgu dışı yazımıza bak.

Şiir

Şiir, en az zamanla en çok şey veren tür. Bir sayfa bile yeterli.

Orhan Veli ile başlamak iyi bir fikir: sade, kısa, şaşırtıcı. Sonra Cahit Sıtkı, Nâzım Hikmet, Cemal Süreya.

Şiirden hoşlanmayanlar için şiir yazımıza bak.

Sınav kaygısı ve okumak

Sık sorulan: "sınav varken kitap okumak zaman kaybı mı?"

Değil — ve yalnız "kültür" için de değil. Düzenli okuyan öğrenci uzun metni daha hızlı ve daha doğru anlıyor, ki bu doğrudan sınav becerisi. Günde 20 dakika, çalışma programını bozmadan sığıyor.

Ama dürüst olalım: sınavdan hemen önceki haftalarda roman okumak zor. O dönemde öykü ve şiir daha uygun — kısa, bölünebilir, dinlendirici.

Zorunlu kitaplar

Okulun verdiği listeyle canın istediği kitap çakışıyorsa: ikisini de oku, ama sırayı sen seç. Sevdiğin kitapla okuma kası kurulur; zorunlu kitap o kasla daha kolay kaldırılır.

100 Temel Eser yazımızda listeye nasıl bakılacağını anlattık.

Öğrenciler için okuma ve okuma alışkanlığı yazılarımıza bak.

---