Yüksek fantastik (epik fantastik)
Tamamen kurgusal bir dünyada geçer. Kendi coğrafyası, tarihi, dilleri ve büyü sistemi vardır.
- Ölçek büyüktür: dünyanın kaderi tehlikededir.
- Genellikle seri hâlinde yazılır.
- İyi ile kötü ayrımı çoğu zaman nettir.
Örnekler: Tolkien'in Orta Dünya'sı, Brandon Sanderson'ın Cosmere evreni.
Düşük fantastik
Gerçek dünyaya benzeyen bir ortamda, az ve seyrek doğaüstü öğe. Büyü sıradan değil, istisnadır — ve bu onu daha çarpıcı yapar.
Kentsel fantastik (urban fantasy)
Modern şehirde geçer; doğaüstü varlıklar bizim dünyamızda, çoğu zaman gizlice yaşar.
- Ton genellikle daha hızlı ve daha çağdaş.
- Polisiye ve gerilimle sık sık birleşir.
Portal fantastik
Kahraman bizim dünyamızdan başka bir dünyaya geçer. Dolap, ayna, kapı, kitap — geçiş noktası türün imzası.
Avantajı: okur da kahramanla birlikte yeni dünyayı öğrenir, bu yüzden açıklama doğal biçimde yapılabilir.
Kılıç ve büyücülük (sword and sorcery)
Yüksek fantastiğin karşıtı: dünyanın kaderi değil, tek bir kahramanın macerası. Kısa, hızlı, bölüm bölüm ilerleyen hikâyeler. Türün klasiği Conan.
Grimdark
Ahlaki olarak gri, sert ve karamsar fantastik. Kahramanlar kusurlu, kazanmak bedelli, "iyiler" her zaman iyi değil.
1990'lardan sonra yükseldi; klasik fantastiğin iyimserliğine bir tepki olarak okunabilir.
Sıcak fantastik (cozy fantasy)
Grimdark'ın tam tersi ve son yılların en hızlı büyüyen alt türü. Düşük tehlike, sıcak ilişkiler, günlük hayat. Bir ejderha olabilir ama kimse ölmez.
Bu yükseliş tesadüf değil: okurların bir kısmı fantastikten kaçış ve rahatlama istiyor, gerilim değil. İçini ısıtan kitaplar yazımıza bak.
Karanlık akademi (dark academia)
Okul ya da üniversite ortamı, bilgi tutkusu, gizli bir topluluk ve genellikle bir suç. Fantastik olmak zorunda değil ama fantastikle çok sık birleşiyor.
Romantasy
Romantik kurgu ile fantastiğin birleşimi. Son yılların en çok satan alt türlerinden. Ayrıntısı için romantasy nedir yazımıza bak.
Mitolojik yeniden anlatım
Bilinen bir mitin, genellikle yan bir karakterin gözünden yeniden anlatılması. Son on yılda özellikle Yunan mitolojisi üzerinden çok örnek verdi.
Yunan mitolojisi ve Türk mitolojisi yazılarımıza bak — ikincisi bu tür için hâlâ işlenmemiş bir kaynak.
Büyülü gerçekçilikle karıştırma
Büyülü gerçekçilik fantastik değildir. Fantastikte başka bir dünya kurulur; büyülü gerçekçilikte bu dünyada olağanüstü şeyler olur ve kimse şaşırmaz. Büyülü gerçekçilik yazımızda ayrıntısı var.
Yazarken: alt tür seçmek neden önemli?
- Okur beklentisi belirlenir. Grimdark bekleyen okura cozy fantasy vermek, iyi kitabı bile hayal kırıklığına çeviriyor.
- Kapak ve tanıtım buna göre kurulur. Kapak seçimi yazımıza bak.
- Uzunluk beklentisi değişir. Yüksek fantastikte 150.000 kelime normal; kılıç-büyücülükte 60.000 yeterli.
Ama tür bir hapishane değil. En ilginç kitapların çoğu iki alt türün kesiştiği yerde duruyor — önemli olan hangisinin baskın olduğunu bilmek.
Fantastiğe giriş listesi ve kitap türleri yazılarımıza bak.
Kendi dünyanı kurmaya başla. Arwy Google Play'de.