Makale nasıl yazılır? Yapı, tez cümlesi ve kaynak kullanımı

Tez cümlesi — her şey buradan başlar

Makale yazmanın ilk ve en önemli adımı, savunacağın düşünceyi tek cümlede yazmaktır.

• Zayıf: "Bu yazıda okuma alışkanlığını ele alacağım." → konu bildirimi, tez değil.
• Güçlü: "Okuma alışkanlığı, kitap sayısıyla değil düzenlilikle kazanılır." → tartışılabilir bir iddia.

Makalenin bölümleri

Giriş

• Konuyu tanıt (1–2 cümle).
• Neden önemli olduğunu söyle.
• Tez cümlesini yaz. Genellikle giriş paragrafının sonunda durur.

Makale girişinde merak uyandırmaya çalışmak gerekmiyor — okur zaten konuyu arayıp gelmiştir. Doğrudan konuya girmek en iyisi.

Gelişme

Makalenin gövdesi. Her paragraf tek bir alt savı işler ve şu düzeni izler:

• Sav cümlesi: paragrafın ne iddia ettiği.
• Kanıt: veri, alıntı, örnek, gözlem.
• Yorum: bu kanıt tezi nasıl destekliyor.
• Geçiş: bir sonraki paragrafa bağlantı.

Kanıt koyup yorumu atlamak en sık görülen eksik: veri kendi kendini açıklamıyor, bağlantıyı yazarın kurması gerekiyor.

Karşı görüş

İyi makale, kendisine yapılabilecek en güçlü itirazı kendisi dile getirir ve cevaplar. Bu, tezi zayıflatmıyor — güçlendiriyor. Karşı görüşü hiç anmayan makale, okur tarafından tek yanlı okunuyor.

Sonuç

• Tezi farklı kelimelerle tekrar et.
• Ana kanıtları kısaca hatırlat.
• Çıkarımı söyle: bu doğruysa ne yapmak gerekir?

Sonuç bölümünde yeni kanıt sunulmaz. Yeni bir şey söyleyeceksen yeri gelişmedir.

Kaynak kullanımı

• Doğrudan alıntı: tırnak içinde, kaynağıyla. Az kullan — makale senin cümlelerinden oluşmalı.
• Dolaylı aktarım: kaynağın fikrini kendi cümlelerinle anlat, yine kaynak göster.
• Kaynak göstermemek intihaldir; okul ve akademide en ağır sonuçlu hatadır.

Kaynağın güvenilirliğine bak: kim yazmış, ne zaman, nerede yayımlanmış. İnternette bulunan her sayı kaynak değildir.

Dil ve üslup

• Nesnel ol. "Bence" yerine "veriler gösteriyor ki".
• Duygusal dilden kaçın. "Korkunç bir durum" yerine "sonuçları ağır bir durum".
• Kesin genellemelerden kaçın. "Herkes", "hiç kimse", "her zaman" ifadeleri neredeyse her zaman yanlıştır ve tezini savunmasız bırakır.
• Terimleri tanımla. Tartışmanın merkezindeki kelimeyi baştan tanımlamayan makale, sonunda kendisiyle çelişiyor.

Makale ile deneme farkı — özet

• Amaç: makale kanıtlar, deneme düşündürür.
• Kaynak: makalede zorunlu, denemede değil.
• Dil: makale nesnel, deneme kişisel.
• Sonuç: makale bir yargıya varır, deneme varmayabilir.

Deneme nasıl yazılır yazımızda öbür tarafı anlattık.

Yazmadan önce plan

Makale, plansız yazıldığında dağılan türlerin başında geliyor. Yazmadan önce şu üçünü kâğıda dök:

• Tez cümlesi.
• Onu destekleyen 3–4 alt sav.
• Her alt savın kanıtı.

Bu iskelet çıkmıyorsa makale de çıkmıyor — sorun yazmakta değil, düşüncenin henüz oturmamasında.

Metni düzeltme ve anlatım bozuklukları yazılarımız son turda işine yarar.

Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.

---