Kimse kitabını ikinci bölümde bırakmıyor. İkinci bölüm hâlâ heyecanlı: fikir taze, karakterler yeni, her cümle keşif gibi geliyor. Kitaplar on birinci bölüm civarında bırakılıyor — kurulumun bittiği, finalin seni çekecek kadar yakın olmadığı ve var olma sebebi belli olmayan sahneleri arka arkaya yazmak zorunda kaldığın o aralıkta.
Orta kötü hissettiriyor diye kötü bir yazar değilsin. Orta, kitabın hazır ivmesi olmayan tek parçası.
Orta neden çöküyor?
Açılışın bedava enerjisi var. Sorular sorulur, bir dünya açılır ve merak işin çoğunu senin yerine yapar. Finalin de bedava enerjisi var, çünkü her şey toplanıyor ve okur zaten önemsiyor. Ortanın ikisi de yok. Okunma sebebini sahne sahne kendi üretmek zorunda ve bu basitçe daha ağır bir iş.
Bir de şu sessiz sorun var: insanların çoğu kitabını bir başlangıç ve bir final olarak planlıyor, arada da üzerinde "bir şeyler olur" yazan bulanık bir bulut bırakıyor. Buluta vardığında anlıyorsun ki o hiç plan değilmiş — gelecekteki kendine verdiğin "bir şey bulurum" sözüymüş.
Önce teşhis, sonra tedavi
Tıkanmış bir orta genellikle üç ayrı hastalıktan biri ve ilaçları farklı.
Hiçbir şey değişmiyor. Karakterler konuşuyor, yol alıyor, şeyler keşfediyor — ve her bölümün sonunda durum, başladığı yerle birebir aynı. En sık görüleni bu.
Her şey değişiyor ama hiçbir şeyin bedeli yok. Olaylar oluyor, kahraman hallediyor ve hiçbir kararın fiyatı yok. Sonucu olmayan olay örgüsü liste gibi okunuyor.
Soruyu kaybetmişsin. Birinci bölüm okura belirli bir şeyi merak ettirmişti. On ikinci bölümde o sorunun ne olduğunu söyleyemiyorsan okur da söyleyemiyor.
Ortayı gerçekten yürüten altı şey
1. Hedefi uzatma, zorlaştır. Orta sarkınca içgüdü engel eklemek oluyor. Daha iyisi var olan engeli kötüleştirmek. Gerçekten tırmanılamaz hâle gelen tek bir duvar, üç çitten iyidir.
2. Kahramana iyi seçeneği olmayan bir tercih ver. Ortalar, karakterin bir şeyden vazgeçmek zorunda kaldığı yerde canlanıyor. Kavga değil, takas. Asla feda etmeyeceği şey nedir ve onu bunu düşünmeye nasıl zorlarsın?
3. Yanılmasına izin ver, hem de gürültülü biçimde. Yanlış bir teoriye göre davranıp işleri batıran kahraman, temkinli biçimde bilgi toplayandan kat kat okunur. Hatalar bedava olay örgüsü üretiyor.
4. İki bölümü tek bölüme indir. Bir bölüm yalnızca insanları bir yerden bir yere taşımak ya da okura bir şey anlatmak için varsa, muhtemelen var olmasına gerek yok. Ortayı kesmek genellikle genişletmekten daha etkili; aynı mantık tek tek sahneler için de geçerli — romanın tempo kurgusu bunu ayrıntılandırıyor.
5. Finali bir adım öne al. Doruk için sakladığın şeyin en küçük versiyonunu alıp buraya koy. Okur geleceğin tadını alıyor, sen de yazacak yeni bir sorun kazanıyorsun.
6. Canının istediği sahneyi yaz. Sıra gözetmeden, geçişleri düşünmeden, hâlâ senin için ilginçken. Sonra o sahnenin hak edilmesi için neyin olması gerektiğini çıkar. Sırayla yazmak bir alışkanlık, kural değil.
Sorun kitap değil sen isen
Bazen orta gayet iyidir, sen yorgunsundur. Dört yüz sayfa sonra her işin yeniliği geçiyor ve kendine verdiğin bir ödeve dönüşüyor. Bu normaldir ve kitabın bozuk olduğunun işareti değildir.
İşe yarayan şey iş biriminin küçültülmesi. Romanı bitirmeyi düşünmeyi bırakıp önündeki sahneyi bitirmeyi düşün. Sıradaki üç olayın kısa bir listesini tut, böylece masaya hiç boş bir kararla oturmazsın. Ve günde az sayfa mı yoksa uzun oturum mu olduğuna önceden karar ver, kendi mizacınla güreşme — ödünler her gün yazmak mı, ataklarla yazmak mı yazısında.
Tıkanıklık yorgunluktan derinse alışıldık araçlar devreye giriyor: yazar tıkanıklığını aşmak sorunun sayfaya-bakakalma hâlini anlatıyor; o, yapıda-tıkanma hâlinden ayrı bir hayvan.
Bölüm bölüm yayınlamanın avantajı
Bölüm bölüm yayınlayan yazarlar ortada daha az zorlanıyor ve sebebi hiç şiirsel değil: biri bekliyor. "Sonra ne oluyor?" diye soran bir okur dışsal bir teslim tarihidir ve dışsal teslim tarihleri, iradenin taşımadığı aralıklardan seni geçirir.
Yaptığımız Android okuma ve yazma uygulaması Arwy'nin kitap bitince değil yazarken yayınlamak üzerine kurulmasının bir sebebi bu. Dürüst olmak gerekirse herkes için doğru araç değil — tam bir mahremiyette en iyi yazıyorsan ve on birinci bölüme gelen bir yorumu motive edici değil rahatsız edici buluyorsan, taslağı önce tek başına bitir. Ama ortaların sessizlikten ölüyorsa, odada okur bulundurmak en ucuz çözüm.
Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.
Zor kısmı mı yazıyorsun? Bir bölüm yayınla, kimin geldiğine bak. Arwy Google Play'de.