Bu yazı romanın sonunu tartışıyor.
Kısaca
Büyük Buhran yıllarında, çiftlikten çiftliğe iş arayan iki gezici işçi: George ve zihinsel engelli, iri yapılı Lennie.
Ortak bir hayalleri var: küçük bir toprak parçası alıp kendi işlerini kurmak. Lennie'nin en sevdiği şey, bu hayalin George tarafından tekrar tekrar anlatılması.
Yalnızlık
Romanın asıl konusu. Çiftlikteki herkes bir biçimde yalnız:
- Candy: yaşlı ve işe yaramaz sayılıyor; köpeği elinden alınıyor.
- Crooks: siyah olduğu için ayrı barakada yaşıyor, kimse yanına gelmiyor.
- Curley'nin karısı: adı bile yok — romanda hep "Curley'nin karısı". Yalnızlığı, kimsenin onu bir insan olarak görmemesinden geliyor.
Bu kadronun ortak yanı: hepsi bir sebeple dışlanmış. Yaş, ırk, cinsiyet, engel. Roman bunu tek tek işaret etmiyor — yan yana koyuyor ve okurun görmesini bekliyor.
George ile Lennie'yi diğerlerinden ayıran tek şey birbirlerinin olması. Kitabın en çok tekrarlanan cümlesi bu.
Hayal: küçük toprak
Amerikan rüyasının en mütevazı hâli: kendi toprağı, birkaç hayvan, tavşanlar. Ve roman bunun bile ulaşılamaz olduğunu gösteriyor.
Hayal, Candy de katılınca bir an gerçekleşebilir gibi oluyor — ve tam o anda yıkılıyor. Steinbeck umudu bilerek yaklaştırıp alıyor.
Öngörü (foreshadowing)
Roman, sonunu baştan hazırlıyor:
- Lennie'nin elinde ölen fare.
- Weed kasabasındaki olay.
- Ölen köpek yavrusu.
- Candy'nin köpeğinin vurulması — ve Candy'nin sonradan söylediği söz: keşke onu kendim vursaydım.
Bu son sahne, kitabın finalinin doğrudan provası. Yazarlar için ustaca bir örnek: son, okura önceden gösteriliyor ama fark ettirilmiyor.
Sembol ve motif yazımıza bak.
Son
Lennie farkında olmadan Curley'nin karısını öldürüyor. Linç edilmesi kesin.
George onu buluyor, hayali son kez anlatıyor ve kendisi vuruyor.
Romanın ahlaki sorusu tam burada ve cevapsız bırakılıyor: Bu bir cinayet mi, merhamet mi, ihanet mi? Steinbeck karar vermiyor — okura bırakıyor.
Sonlar yazımıza bak.
Başlık nereden geliyor?
Başlık, bir şiirden alınmış bir dizeye dayanıyor: farelerin ve insanların en iyi kurulmuş planlarının bile ters gidebileceği fikri.
Yani başlık, romanın tezini baştan söylüyor.
Yapı: neredeyse bir oyun
Steinbeck bu kitabı sahneye uyarlanabilecek biçimde yazmış: az sayıda mekân, yoğun diyalog, sahne gibi bölümler.
Bu, romanı çok hızlı okunur kılıyor — ve diyalogla karakter kurmanın iyi bir örneği. Diyalog yazmak
Temalar
- Yalnızlık ve arkadaşlık.
- Amerikan rüyasının imkânsızlığı.
- Güçsüzlerin ayıklanması: yaşlı köpek de, Lennie de "işe yaramaz" oldukları için elimine ediliyor.
- Merhamet ve şiddet arasındaki ince çizgi.
Neden bu kadar okutuluyor?
Kısa, sade dilli ve tartışılacak çok şey barındırıyor. Ama asıl sebebi şu: okuru rahatsız ediyor ve rahatsızlık kalıcı oluyor.
Sonra ne okumalı?
- Steinbeck — Gazap Üzümleri: aynı dönem, çok daha geniş bir tablo.
- Harper Lee — Bülbülü Öldürmek: aynı Amerika, adalet meselesi. İncelememize bak
- Hemingway — Yaşlı Adam ve Deniz: yine kısa, yine bir yenilgi.
Amerikan edebiyatı yazımıza bak.
Klasikleri kütüphanende topla. Arwy Google Play'de.