Antikahraman, bir kahramanda olması beklenen niteliklere sahip olmayan ana karakter. Bencil, korkak, sahtekâr, kırgın ya da sadece kendi derdinde olabilir — ve hikâye yine onun. Peşinden gidiyorsun, çoğu zaman başarmasını istiyorsun ve onu yüksek sesle savunmak seni rahatsız ediyor.
Kötü karakter, ana karakterin karşısında durur. Antikahraman, ana karakterin kendisidir. Fark ahlaki değil, yapısal.
Kötü karakter değil, karanlık kahraman da değil
Bu üçü sürekli birbirine karışıyor. Kötü karakter konumla tanımlanır: hikâyenin peşinden gittiği kişinin karşısındadır. Karanlık kahraman hâlâ kahramandır — asık yüzlü, şiddetli, kasvetli olabilir ama özünde doğru hedefe dönüktür. Antikahraman ise eksiklikle tanımlanır: kahramanın koltuğunda oturur, kahramanın erdemleri olmadan.
Yani bir hikâyede ikisi birden olabilir. Karşısında kötü karakter bulunan bir antikahraman ana karakter, özellikle polisiyede çok yaygın. Bu ikilinin öbür yarısını yazıyorsan kötü karakter nasıl yazılır tam olarak karşı tarafı anlatıyor.
Türleri
İsteksiz olan. Alttan alta yetkin ve düzgün ama rolü reddediyor, içine sürüklenmesi gerekiyor. En yumuşak ve en sevilen biçim. Pragmatik olan. Gerekeni yapıyor ve bunun soylu olduğunu iddia etmiyor. Savaş romanlarında, casus kurgusunda ve siyasette yaygın. Kendini yıkan. En büyük düşmanı kendisi; olay örgüsü çoğu zaman sadece çöküşünün yaşandığı ortam. Gerçekten sevimsiz olan. Kendini beğenmiş, zalim ya da küçük hesaplı ve kitap onu aklamıyor. Yapması en zoru, çünkü okurun kalmak için başka bir sebebe ihtiyacı var.
Okur neden kalıyor?
Çünkü dikkati tutan şey sevilebilirlik değil. Dört şey tutuyor ve antikahramana bunlardan en az biri gerekiyor.
Yetkinlik. Bir şeyi çok iyi yapan herkesi izleriz. Bize karşı dürüstlük. Okur dışında herkese yalan söyleyen karakter, kırılması çok zor bir suç ortaklığı kuruyor. Anladığımız bir yara. Mazeret değil — açıklama. Geçmeyeceği bir çizgi. Ne kadar keyfi olursa olsun tek bir kural, okura basacak bir zemin veriyor.
İşlemeyen şey ise onun adına özür dilemek. Anlatı durmadan aslında iyi olduğunu açıklıyorsa onu ilginç kılan gerilim boşalıyor. Ne ise o olmasına izin ver, yargılamayı okura bırak.
Sık sık güvenilmezdir ama her zaman değil
Antikahramanlar çoğunlukla birinci tekil anlatıcı oluyor ve kendini kollayan bir insan kendi hikâyesini anlatırken gerçeği eğiyor. Bu örtüşme o kadar yaygın ki iki terim birbirinin yerine kullanılıyor; yanlış. Bir antikahraman acımasız bir doğrulukla anlatabilir, azize gibi bir anlatıcı ise tamamen güvenilmez olabilir. Teknikler ayrı; öbürünü güvenilmez anlatıcı nedir anlatıyor.
Nereden okumaya başlanır?
Kanonik örneklerin çoğunun telifi dolmuş. Dostoyevski — Suç ve Ceza: suçlu ve kendini haklı çıkarmaya çalışan ana karakterin kurucu metni. Emily Bronte — Uğultulu Tepeler: açıkça zalim bir romantik başkahraman veriyor ve onu yumuşatmayı reddediyor. Thackeray — Gurur Dünyası: romanın aynı anda hem hayran olduğu hem yargıladığı bir yükselme hikâyesi, Becky Sharp. Yine Dostoyevski — Yeraltından Notlar: kendinden de senden de nefret eden birinin kısa ve sarsıcı monologu.
Modern kitaplardan Patricia Highsmith'in Yetenekli Bay Ripley'i en temiz ders kitabı örneği: paçayı kurtarmasını istediğin, cazibeli bir katil. Gillian Flynn'in Kayıp Kız'ı rolü okurların orada pek görmediği karakterlere verdi. Joe Abercrombie'nin Bıçaklar Kendi Başına'sı neredeyse tamamı bunlardan kurulu bir fantastik kadro.
Türk edebiyatında tip erken ve sık görünüyor; Oğuz Atay'ın anlatıcıları kendinin farkında, kendi ayağına sıkan ve bu konuda çok komik. Burası sana yabancıysa Türk edebiyatına nereden başlanır bir başlangıç noktası.
Yazacaksan
Kitabın onunla hemfikir olup olmadığına erken karar ver. Bencil bir ana karakteri sessizce onaylayan hikâye, onun kaybetmesine izin verenden başka bir kitap ve yazarın karar vermediği okurun gözünden kaçmıyor. Ona kötü idare ettiği ama yine de önemsediği tek bir ilişki ver, çünkü okurun sempatisi aslında oradan geliyor. Ve bütün kitap boyunca hak etmedikçe son dakika aklanmasına direnç göster — son bölümdeki dönüşüm, yazarın cesaretini kaybettiği gibi okunuyor.
Pratik bir not daha: antikahramanlar kutuplaştırıyor ve bu, ancak okurlardan alabileceğin bir bilgi. Bölüm bölüm yayınlandığında insanların kapıldığını mı yoksa itildiğini mi ilk hafta öğreniyorsun — yaptığımız Android okuma ve yazma uygulaması Arwy'yi tefrika ve satır satır yorumun etrafına kurmamızın bir sebebi bu. Zor bir ana karakteri bütün yayı tamamlanmadan kimsenin yargılamasını istemiyorsan dosyayı önce kendine bitir; bu da sağlam bir plan ve Arwy onun aracı değil.
Savunamadığın bir ana karakteri olan bir kitap mı okuyorsun? Onu tartışan başka birini bul. Arwy Google Play'de.