Bu yazı romanın olay örgüsünü ve sonunu tartışıyor.
Kısaca
Alex, on beş yaşında, çetesiyle birlikte gecelerini şiddetle geçiriyor. Aynı zamanda klasik müzik tutkunu.
Yakalanıyor ve hapiste deneysel bir yönteme, Ludovico tedavisine gönüllü oluyor: şiddet düşüncesi ona fiziksel bulantı verecek şekilde şartlandırılıyor.
Çıktığında artık kimseye zarar veremiyor — kendini savunamıyor da.
Merkezî soru
Romanda bir rahip şunu söylüyor: kötülüğü seçemeyen biri, iyiliği de seçemez.
Burgess'in tezi bu: zorlanmış iyilik, iyilik değildir. Ahlak seçimden doğar; seçim kalkarsa geriye sadece bir mekanizma kalır — "otomatik bir portakal."
Ad nereden geliyor?
Dışarıdan organik, canlı, doğal görünen; içeriden saat gibi kurulmuş bir şey. İnsan biçiminde bir makine.
Burgess ayrıca Malayca orang ("insan") sözcüğüne de gönderme yapıyordu.
Nadsat
Romanın en cesur tarafı: Alex, yazarın uydurduğu bir gençlik argosuyla konuşuyor — çoğu Rusça kökenli.
İlk sayfalar zor. Sonra beyin dili çözüyor ve okur farkında olmadan Alex'in dünyasının içine giriyor.
Bu teknik bir gösteriş değil, bir strateji: argo, şiddeti yumuşatıyor ve okur Alex'e istemeden yakınlaşıyor. Dil ve üslup
- Sözlüğe hemen bakma. İlk otuz sayfayı sözcükleri tahmin ederek oku — yazar tam bunu istiyor.
🔴 Kayıp 21. bölüm
Romanın en önemli tartışması bu.
- Burgess kitabı 21 bölüm olarak yazdı. Son bölümde Alex büyüyor, şiddetten sıkılıyor ve kendi isteğiyle bırakıyor.
- Amerikan yayıncısı bu bölümü fazla iyimser bularak çıkardı.
- Kubrick'in ünlü filmi bu kısaltılmış metinden uyarlandı — yani filmdeki karamsar son, yazarın sonu değil.
Burgess ömrü boyunca bundan şikâyet etti. Hangi baskıyı aldığına bak: 21 bölüm yoksa romanın tezi yarım kalıyor.
İki farklı kitap
20 bölümlük hâli: insan değişmez, sistem de düzeltemez. Karamsar.
21 bölümlük hâli: insan kendi seçimiyle değişir — dışarıdan zorlamayla değil. Burgess'in bütün savunduğu şey.
Devlet eleştirisi
Roman Alex'i aklamıyor; yaptıkları korkunç. Ama devleti de aklamıyor:
- Tedaviyi seçim özgürlüğü için değil, hapishaneleri boşaltmak için uyguluyorlar.
- Sonra muhalefet Alex'i kendi propagandası için kullanıyor.
- Kimse onu bir insan olarak görmüyor — herkes için bir araç.
Sonra ne okumalı?
- Orwell — 1984: zorla düşünce değiştirmenin klasiği. İncelememize bak
- Huxley — Cesur Yeni Dünya: zorlamadan itaat ettirmek. İncelememize bak
- Golding — Sineklerin Tanrısı: şiddetin kaynağı sorusu. İncelememize bak
Distopya romanları listemize bak.
Distopyaları keşfet. Arwy Google Play'de.