MacGuffin, karakterler istediği için olay örgüsünü yürüten, ama gerçekte ne olduğu anlatılan hikâye açısından büyük ölçüde önemsiz kalan nesne, belge ya da hedef. İnsanları harekete geçiriyor, onları birbirinin yoluna sokuyor ve kovalamacaya bir biçim veriyor. Neden yapıldığı ya da ne işe yaradığı neredeyse konu dışı.
Terim Alfred Hitchcock ile anılıyor; gerilim filmlerinde tam olarak bu aracı anlatmak için kullanmıştı: casusların peşinde olduğu şey, seyircinin umursamak için anlamasına gerek olmayan şey.
Ölçüt: bu nesneyi başkasıyla değiştirip yeni bir ad uydursan hikâye esasen aynı kalır mıydı? Cevap evetse, o bir MacGuffin.
Nasıl tanınır
Birden fazla taraf istiyor. Tek kişinin bir şeyi istemesi bir hedef. İki ya da daha fazla tarafın aynı şeyi istemesi bir motor, çünkü artık her sahnede bir rakip var.
Nitelikleri bulanık. Kimse mekanizmayı açıklamıyor ve açıklamasına gerek yok. Bulanıklık bir özellik: ne kadar az belirlenmişse her karakter üzerine o kadar çok şey yansıtabiliyor.
Hikâye kovalamaca üzerine. Sonradan hatırladığın şey ihanetler, yolculuklar, kötü niyetle yapılmış anlaşmalar — sonlarında duran nesne değil.
Değiştirilebiliyor. Belirleyici olan bu. Değiştirmek hiçbir şeyi değiştirmiyorsa o nesne anlam taşımıyordu; hareket taşıyordu.
Örnekler ve bir tane de olmayan
Casablanca'da geçiş belgeleri en saf hâliyle MacGuffin. Seyircide seyahat evrakına yatırım yok; belgeler, iki insanın birbirine neyi borçlu olduğuna karar vermek zorunda kalması için var. Malta Şahini'nde heykel neredeyse aracın kendisiyle ilgili bir şaka — ünlü kapanış cümlesi bunu açıkça söylüyor. Ucuz Roman'da çanta parlıyor ve içi hiç gösterilmiyor; yani araç kendini kabul ediyor.
Buna karşılık Yüzüklerin Efendisi'ndeki Tek Yüzük MacGuffin değil. Taşıyanı bozuyor, karakterleri her birini ayrı ayrı açığa çıkaran biçimlerde kandırıyor ve olay örgüsü onu bir taçla ya da haritayla değiştirmeye dayanamaz. Bir nesne, hikâyenin yalnızca hareketini değil anlamını da üretiyorsa MacGuffin olmaktan çıkıp simge oluyor — bu da farklı ve genelde üstüne kurmak için daha iyi bir şey.
Karıştırılan üç araç
Yanıltıcı ipucu yanıltmak için tasarlanmış: okuru yanlış cevaba yönlendiriyor. MacGuffin kimseyi yanıltmıyor — herkes onu açıkça kovalıyor. Bak: yanıltıcı ipucu nedir.
Sonradan karşılığını vermesi gereken yerleştirilmiş detay tam tersi ilke: sessizce konuluyor ve sonra mutlaka önemli olması gerekiyor. MacGuffin gürültülü ve kendini hiç açıklamak zorunda değil. Çiğnediği kural şurada: Çehov'un silahı nedir.
Olayı birden bire çözen araç bir nedensellik kusuru, bir güdüleyici değil — deus ex machina nedir. MacGuffin sıkıntıyı başlatıyor, bitirmiyor.
İyi kullanımı
Nesne belirsiz olsa da isteği belirli yap. Çantayı açmadan bırakabilirsin. Bu kişinin ona neden ihtiyacı olduğunu bulanık bırakamazsın. Nesnenin ince olmasına izin var; arzunun yok.
Karakterleri aynı odaya soksun. Gerçek işlevi çarpışma. Kovalamaca herkesi faydalı biçimde ayrı tutuyorsa yaptığı tek şey yol eklemek.
Onu hiç göstermeyecek misin, erken karar ver. İki seçenek de işliyor; arada savrulmak işlemiyor. Ne sürpriz ne de bilinçli bir reddetme olan bir açığa çıkarma, üçünün en kötüsü.
Finali yutmasına izin vermeyin. Son sayfalar, insanların onu ne için istediğini çözmeli. Yalnızca nesneyi çözen bir final okuru tuhaf biçimde tatminsiz bırakıyor; tatmin edici final nasıl yazılır yazısının derdi de kısmen bu.
Nerede yanlış gidiyor
İki hata tekrarlanıyor. Birincisi fazla açıklamak: eserin nasıl çalıştığına bir bölüm ayırırsan okur, o mekanizmanın önemli olmasını haklı olarak bekliyor ve olmadığında kandırılmış hissediyor. Gizem bedava; ayrıntı borç yaratıyor.
İkincisi, duygusal işi nesnenin yapacağını ummak. MacGuffin bir olay örgüsünü çok uzağa taşıyabiliyor ama kimseyi umursatamıyor. Umursama, kovalamacanın onu yapan insanlara neye mal olduğundan geliyor — kişisel olarak hiçbir şeyin tehlikede olmadığı bir kovalamacanın ne kadar hızlı olsa da yavan okunmasının sebebi bu; olay örgüsünden çok bir tempo sorunu: roman temposu nasıl ayarlanır.
Tefrika bunu denemek için iyi bir yer
MacGuffin bir vaat ve vaatler, okur taksit taksit geldiğinde ölçülebilir oluyor. Beşinci bölümün yorumlarının hepsi nesne hakkındaysa okurun yanlış şeye bağlanmış; kimin onu hak ettiğini tartışıyorlarsa araç işini yapıyor. Arwy'yi biz yapıyoruz: kitapların bölüm bölüm yayınlandığı, okurların okudukça yorum yazdığı bir Android uygulaması. Olay örgünün işleyip işlemediğini sana söylemiyor — onu yalnız okurun söyleyebilir — ve kimse görmeden bütün bir müsveddeyi özelde bitirmeyi tercih ediyorsan tefrika platformu bunun için yanlış araç.
Sen de bir kovalamaca mı yazıyorsun? Ödülün işleyip işlemediğini okur söyler. Arwy Google Play'de.