"ki" ayrı mı bitişik mi? Bağlaç, ek ve yedi istisna

Bağlaç "ki" — ayrı yazılır

İki cümleyi birbirine bağlar; çoğu zaman "öyle ki, o kadar ki, biliyorum ki" gibi kalıplarda görünür.

• "Biliyorum ki gelecek."
• "O kadar yoruldum ki ayakta duramıyorum."
• "Bir baktım ki kimse kalmamış."

Test: "ki"yi çıkardığında cümle iki ayrı parçaya bölünüp yine de anlaşılıyorsa bağlaçtır → ayrı yazılır. "Biliyorum, gelecek." — anlaşılıyor.

İlgi zamiri "-ki" — bitişik yazılır

Bir ismin yerini tutar; "hangisi" sorusuna cevap verir.

• "Benimki daha güzel."
• "Seninki nerede?"
• "Masadakiler senin mi?"

Test: sonuna "-ler / -lar" ekleyebiliyorsan ektir → bitişik. "benimkiler", "seninkiler" olur; ama "biliyorum kiler" olmaz.

Aitlik eki "-ki" — bitişik yazılır

Zaman ve yer bildiren kelimelere gelir:

• "yarınki toplantı" · "akşamki maç" · "sabahki haber"
• "dünkü" · "bugünkü" · "geçen yılki"

Bitişik yazılan yedi istisna

Bunlar aslında bağlaç ama kalıplaştıkları için bitişik yazılır. Listeyi ezberlemek en pratiği:

• belki
• çünkü
• halbuki
• mademki
• meğerki
• oysaki
• sanki

Yedi kelime. Bunların dışındaki her bağlaç "ki" ayrı yazılır.

Sık görülen yanlışlar

• "Biliyorumki" ✘ → "Biliyorum ki" ✔
• "Benim ki" ✘ → "Benimki" ✔
• "Çün kü" ✘ → "Çünkü" ✔
• "Sanki" yerine "san ki" ✘ → "Sanki" ✔
• "Dün ki" ✘ → "Dünkü" ✔

Karışık cümlelerde

Aynı cümlede ikisi birden geçebilir:

"Baktım ki masadaki kitap benimki değil."

Buradaki üç "ki": ki (bağlaç, ayrı) · masadaki (aitlik eki, bitişik) · benimki (ilgi zamiri, bitişik).

Düzeltme turunda

"de/da"da olduğu gibi burada da en verimli yöntem, yazma bittikten sonra metinde "ki" aratıp tek tek bakmak. Diyaloglarda özellikle sık geçer — diyalog yazımı ve yaygın yazım hataları yazılarımıza da göz at.

Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.

---