Altı yaşındaki bir çocuğa yüksek sesle okumak dünyanın en kolay keyiflerinden biri. On beş yaşındaki biriyle birlikte okumak ise en zorlarından ve çoğu ebeveyn bundan farkında olmadan vazgeçiyor, çünkü akla gelen ilk yol — sevdiğin kitabı eline tutuşturup beklemek — neredeyse her zaman tutmuyor.
Tutmamasının anlamaya değer bir sebebi var. O yaşta zevk kimliktir. Ergen kim olduğunu çözmenin ortasında ve elindeki en keskin aletlerden biri, ne olmadığına karar vermek. Ebeveyn tarafından uzatılan bir kitap, daha açılmadan "ebeveyn kitabı" etiketiyle geliyor. Onu öldüren şey tavsiyenin kendisi.
Amaç ona en sevdiğin kitabı okutmak değil. Sonunda ikinizin de okuduğu bir kitabın olması.
Önce onun kitabını oku
Bütün numara bu ve neredeyse kimse yapmıyor. Tavsiye vermek yerine ne okuduğunu sor ve gerçekten oku. Baştan sona. Göz gezdirerek değil, filmini izleyerek değil.
İki şey oluyor. Kitap atayan kişi olmaktan çıkıp yetişmeye çalışan kişi oluyorsun — tamamen başka bir güç dengesi. Ve sonradan tavsiye verme hakkını kazanıyorsun, çünkü bunun müfredat değil takas olduğunu göstermiş oluyorsun.
Şaşırabilirsin de. Gençler için yazılanların çoğu yetişkinlerin sandığından daha keskin ve daha cesur; bir kısmı da basamak olarak değil kendi başına iyi — yetişkinlerin de genç yetişkin kitapları okuması yazısındaki argüman kabaca bu.
Kulübe çevirme
Yapıya direnin. Takvim yok, tartışma soruları yok, pazar akşamı yoklaması yok. Bir şeklin olduğu anda bu okul oluyor ve okul zaten yapmak zorunda olduğu şey.
İşleyen şey ortam oluyor: aynı kitabı aşağı yukarı aynı zamanda, ayrı odalarda okumak ve konuşmanın kendiliğinden çıkmasına izin vermek. Arabada. Bulaşıkta. O bitirdikten üç gün sonra, sen hâlâ bitirmemişken. En iyi alışverişler kırk saniye sürüyor ve hiçbir yerden çıkıyor.
Geride kalmayı öğren
Aynı hızda okumayacaksınız ve öndeki, her şeyi berbat etme gücünü elinde tutuyor. Ergenler bu konuda genelde acımasız — "dokuzuncu bölümü bekle" dolaylı bir sızdırma, yanlış yerde atılan bir iç çekiş de öyle.
Tek bir kural koyun, başka hiçbir şey: önde olan, sorulmadıkça konuşmuyor. Kimle okursan işleyen görgü kuralı bu; mekaniğini sürpriz kaçırmadan kitap konuşmak ve sevgilinle birlikte kitap okumak yazılarında anlatıyoruz.
Seçtiğin kitabı sevmediğinde
Sevmeme hakkı var. Çoğu ebeveynin en kötü yönettiği yer burası, çünkü reddedilen kitap insana reddedilmiş bir kendilik teklifi gibi geliyor.
Bırakmasına izin ver. Hem de yüksek sesle söyle: "bırak, olmadı" — ve bunu gerçekten kastet. Bir kitabı bırakmanın caiz olduğunu öğrenen ergen, okuyan bir yetişkin oluyor; çünkü alternatifi, kitabı mecburiyetle eşleştirip otuz yıl boyunca sessizce ondan kaçan bir yetişkin. Bırakılan bir roman sana hiçbir şeye mal olmuyor. Okumanın bir dayanıklılık sınavı olduğunu öğretmek her şeye mal oluyor.
Sonra neyi sevmediğini sor. Tartışmak için değil. Çünkü cevap genelde çok somut ve çok işe yarar oluyor: fazla yavaş, çok yetişkin var, hiçbir şey olmuyor, kıza inanmadım. Bu konuşan şey bir öneri motoru.
Ne seçmeli?
Kuşak farkının üstünden üç şey iyi geçiyor. Kısa kitaplar — 250 sayfanın altı, yanlış seçmenin maliyetini düşürüyor. Gerçek bir kancası olan kitaplar — bir gizem, bir dönüş, geri sayan bir şey; sabır istemek yerine ilk yirmi sayfada iş yapan bir şey. Ve ergen olmakla ilgili olmayan kitaplar; sezgiye aykırı duruyor ama ona bir yetişkinin ayna uzatması hissini yaşatmıyor.
Kamu malı klasikler burada çok iyi işleyebilir ve bedavadır, ama üne değil tempoya göre seç: Frankenstein ve Dr. Jekyll ile Mr. Hyde yürüyor; on dokuzuncu yüzyıl romanlarının çoğu yürümüyor. Zor olan şey alışkanlığın kendisiyse o ayrı ve daha çözülebilir bir mesele — okuma alışkanlığı nasıl kurulur yazısına bak.
Bütün bunlar neden zahmete değer?
Okuryazarlık, notlar ya da bir ergeni kuşkulandıracak sebeplerden biri için değil. Çünkü paylaşılan bir kitap size konuşacak bir şey veriyor; günü, notları ya da odası olmayan bir şey. Birkaç hafta boyunca ikiniz de başka bir yerde yaşayıp izlenim karşılaştırıyorsunuz.
Biz Arwy'yi yapıyoruz: kitap okuyup yazdığın ve aynı kitaptaki insanlarla konuşmaya başladığın bir Android uygulaması. 13+ olarak derecelendirilmiş, yani bir ergen kullanabilir — ama içinde yabancıların olduğu sosyal bir uygulama. Çocuğunun bunun olmadığı bir yerde okumasını tercih ediyorsan düz bir okuyucu ya da kütüphane kartı bu işi daha iyi yapar; bunu söylemeyi tercih ediyoruz.
Biriyle aynı kitabı mı okuyorsun? Arwy Google Play'de.