Üç ana seçenek
Birinci şahıs ("ben"). Okur karakterin kafasının içindedir. En yakın, en sıcak seçenek.
İyi olduğu şey: duygusal yakınlık, güvenilmez anlatıcı, genç yetişkin ve gerilim.
Sınırı: anlatıcının görmediği hiçbir şeyi gösteremezsin. Kahraman odada yoksa o sahne yok.
Üçüncü şahıs sınırlı ("o", tek kafa). Anlatıcı dışarıdadır ama tek bir karakterin bildiklerini bilir. Bugün en yaygın kullanılan seçenek.
İyi olduğu şey: birinci şahsın yakınlığını verir, ama dili daha esnektir; bölüm bölüm karakter değiştirebilirsin.
Sınırı: kafa değiştirmenin kuralı vardır — bölüm ya da sahne sınırında.
Her şeyi bilen anlatıcı. Anlatıcı herkesin içini görür.
İyi olduğu şey: geniş kadrolu destanlar, klasik roman havası, ironi.
Sınırı: okurun kime tutunacağını bilememesi. Bugün daha az tercih ediliyor.
Emin değilsen: üçüncü şahıs sınırlı. Neredeyse her hikâyede çalışır ve en az tuzağı olan seçenektir.
En sık yapılan hata: kafa atlamak
Aynı sahnede bir paragrafta kahramanın, ertesi paragrafta karşısındakinin düşüncelerini vermek. Okur farkına varmadan yorulur, kime bağlanacağını bilemez.
Kural: bir sahnede tek kafa. Değiştireceksen sahne ya da bölüm bitsin.
Zaman kipi de bir karar
Geçmiş zaman ("gitti") varsayılan ve görünmezdir — okur fark etmez. Şimdiki zaman ("gidiyor") aciliyet katar ama uzun metinde yorabilir. İlk kitabında geçmiş zamanla git; şimdiki zaman bilinçli bir tercih olmalı, kaza değil.
Nasıl karar verilir
Kendine tek soru sor: bu hikâyenin gerilimi neyi bilmemekten geliyor?
- Okur kahramanın iç dünyasını bilmezse gerilim doğuyorsa → üçüncü şahıs.
- Kahramanın kendi kendini kandırdığını okurun sezmesi gerekiyorsa → birinci şahıs.
- Okurun karakterden fazlasını bilmesi gerekiyorsa (o kapının arkasında ne var) → çok bakışlı üçüncü şahıs.
Kararsızsan ilk bölümü iki farklı bakış açısıyla yaz. Hangisinde daha rahat yazdığını on sayfada anlarsın — ve bu genelde doğru cevaptır.
Güvenilmez anlatıcıyı merak ediyorsan ayrı bir yazımız var.
Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.
Yazmaya başlamak için Arwy Google Play'de.