🔴 Bu genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Somut bir sözleşme imzalayacaksan bir avukata ya da meslek birliğine danış. Aşağıdakiler yalnız nereye bakman gerektiğini gösterir.
1. Hangi haklar devrediliyor?
Sözleşme genelde tüm hakları değil, belirli kullanım haklarını verir. Bakılacaklar:
- Basılı yayın hakkı — beklenen.
- E-kitap ve sesli kitap hakkı — ayrı ayrı değerlendirilmeli.
- Çeviri hakkı, sinema/dizi uyarlama hakkı — bunlar ayrı ve değerli; hepsini tek pakette vermek zorunda değilsin.
2. Süre
Sözleşme kaç yıl geçerli? Süresiz sözleşmelerden kaçın. Belirli süreli olması, kitabın bir gün sana geri dönmesini sağlıyor.
Ayrıca: kitap baskısı tükenip yeniden basılmıyorsa hakların sana dönmesini sağlayan bir madde olmalı.
3. Telif oranı ve ödeme
- Oran neyin üzerinden? Kapak fiyatı mı, yayınevinin net geliri mi? Aynı yüzde, ikisinde çok farklı para eder.
- Ne zaman ödenir? Yılda kaç kez, hangi tarihte?
- Hesap raporu veriliyor mu? Kaç sattığını görebilmelisin.
- Avans varsa mahsuplaşma nasıl işliyor?
4. Münhasırlık ve rekabet maddesi
Bazı sözleşmeler bir sonraki kitabını da o yayınevine önce sunmanı şart koşar. Bu makul olabilir ama süresiz ya da tüm gelecek eserleri kapsayan maddelere dikkat.
5. Değişiklik ve son karar
Editör metinde değişiklik isteyebilir — bu normal ve genelde faydalı. Ama sözleşme, son onayın sende olduğunu söylemeli. Kapak ve kitap adı konusunda ne kadar söz hakkın var, bunu da sor.
6. Fesih
Anlaşma nasıl sonlanır? Yayınevi kitabı basmazsa ne oluyor? Basılmayan kitap için hakların geri dönmesini sağlayan bir madde şart — aksi hâlde kitabın yıllarca kimseye ait olmayan bir yerde kalabilir.
Anlamadığın maddeyi imzalama
Sormak seni "zor yazar" yapmaz; profesyonel yapar. İyi bir yayınevi sorularını normal karşılar. Soru sormaktan rahatsız olan taraf, zaten uyarı işaretidir.
Alternatifi de bil
Sözleşme sana uygun değilse imzalamak zorunda değilsin. Kendi kendine yayıncılık ve bölümlü platformlar gerçek alternatifler — ve pazarlık gücün, alternatifin olduğunu bilmekten geliyor.
Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.
Haklarını koruyarak yayınlamak istersen Arwy Google Play'de.