🔴 En büyük tuzak: ders vermek
Yetişkinler çocuk kitabını bir öğretme aracı sanır: paylaşmayı öğretsin, dişini fırçalatsın. Oysa çocuk da tıpkı yetişkin gibi hikâye için okur.
İyi çocuk kitapları da bir şey öğretir — ama hikâyenin içinden, sonunda vaaz vererek değil. Karakter yanlış yapar, sonucunu yaşar, okur kendi çıkarır.
Yaş grupları ve uzunluk
- Resimli kitap (3–6): 300–1000 kelime. Metin az, görsel çok. Yazarken görselin anlatacağını yazma — "kırmızı topu aldı" demek yerine resim göstersin.
- İlk okuma (6–8): 1000–5000 kelime. Kısa cümle, kısa bölüm, tekrar eden yapı. Çocuk kendi okuyacağı için bitirme duygusu çok önemli.
- Orta yaş kurgu (8–12): 20.000–50.000 kelime. Gerçek olay örgüsü, arkadaşlık, ilk sorumluluklar. Bu grup en çok okuyan gruptur.
- Genç yetişkin (12+): 50.000–90.000 kelime. Artık yetişkin kurgusunun kuralları geçerli; tek fark kahramanın yaşı ve ilk kez yaşananlar.
Kahraman çocuk olmalı — ve çözmeli
Çocuk okur kendini kahramanda arar. İki kural:
- Kahraman, okurdan biraz büyük olsun (8 yaşındaki 10 yaşındakini okumak ister, tersi değil).
- Sorunu çocuk çözsün. Sonunda gelip her şeyi düzelten bir yetişkin, hikâyeyi çöpe atar.
Dil
Basit demek, fakir demek değil. Çocuklar bilmedikleri kelimeyi bağlamdan öğrenir — kelime dağarcığını küçültme, cümleyi kısalt. Uzun ve iç içe cümleler zorlar; zengin kelimeler zorlamaz, besler.
Ve konuşma dilini tuttur: çocuklar birbiriyle nasıl konuşuyorsa öyle. "Merhaba sevgili arkadaşım" diyen çocuk yoktur.
Sık yapılan diğer hatalar
- Kafiyeye zorlamak. Kafiyeli resimli kitap güzeldir ama kötü kafiye her şeyi bozar ve çevrilmesi de imkânsızlaşır.
- Nostalji yazmak. Kendi çocukluğunu yazmak, bugünün çocuğuna yabancı gelebilir.
- Konuşan hayvan otomatiği. Sorun değil ama sebebi olsun.
- Sonu açıklamak. "Ve böylece Ali paylaşmanın güzel olduğunu anladı." Bu satırı sil; hikâye zaten söylemişti.
Görselleri sen bulmak zorunda değilsin
Resimli kitap yazıyorsan çizeri bulmak genelde yayınevinin işidir. Kendin yayınlıyorsan başka; ama metni çizer için yazmayı öğrenmek gerekir — yani görselin anlatacağı şeyi metne koymamak.
Yapı için olay örgüsü, ilk okur bulmak için buraya bak.
Yazarlık tarafının tamamı için: Arwy'de yazarlar için.
Yazdığını yayınlamak için Arwy Google Play'de.